و اینک آخر دنیا

آن روزها، روی آزادی به شرط کفالت بودم و منتظر دادگاه. هر نوع جفتک اندازی می توانست برای کفیلم گران تمام شود و من این را نمی خواستم. از طرفی خیالم راحت بود که جرمم سنگین نیست و “سنگین” نمی خورم. عضو هیچ دسته سیاسی نبودم و پرونده ام “پاک” بود و توی زندان هم بچه خوبی بودم! گذشته از اینها، دیدن قیافه مادرم که در خیال مادرانه اش انتظار دوباره دیدن مرا نداشت و تا مرز سکته رفته بود، وادارم کرد که تصمیم بگیرم هرگز کاری نکنم که آن حرامزاده ها دوباره بریزند توی خانه مان به زیر و رو کردن خانه جلوی چشم مادر وحشتزده ام. از همه اینها گذشته، واقعا به آن جمله احمقانه ایمان داشتم.

آن روزها، دوران خاتمی بود هنوز و خاتمی “خایه” های موسوی را نداشت. آرمانها زود می مردند آن روزها، همانطور که آرمانهای ما مردند. تو فاصله نزدیک به یک سالی که طول کشید تا سایه دادگاه انقلاب از روی زندگی ام گورش را گم کند، همه چیز تغییر کرده بود. یک سال تعلیقی، کمترین هزینه ای بود که حتی آن سالها می شد داد، اما هزینه بزرگتر، حسی بود که برایم ماند: سرخوردگی! همه چیز سیاهتر می شد، حتی تا قبل از اینکه تحفه سمنان سر از تخم ولایت مطلقه فقیه در بیاورد. رهبری جنبش را مقصر می دانستم. کم کاری جبهه اصلاحات و ناتوانی اش حتی در آماده کردن کسی که رهبری جنبش را در نقش رییس جمهور برای سالهای بعد به عهده بگیرد، آخرین ضربه به آرمانهای ما نبود. چهارسال وراجی و مفت خوری مجلس اصلاحات که به آن خیمه شب بازی تحصن و روزه سیاسی مجلسیان ختم شد، پیشاپیش فاتحه اصلاحات را خوانده بود. معفقد بودم که جنبش باید در سطح رهبری هم هزینه بدهد و تا آن نقطه، هرگز وارد مرحله جدی نخواهد شد. آن روزها،فکرش را هم نمی کردم که حدود چهار سال بعد، نخست وزیر ولایت مدار امام، اینطور مردانه پای مردم بایستد و خاتمی اینطور زبان باز کند و رهبری جنبش، آماده بشود که پا به پای سرباز پیاده ها هزینه بدهد. این بود که تحفه سمنان که از صندوق بیرون پرید، تیر خلاص خورد توی کله آرمانخواهی ام و تصمیم گرفتم بزنم بیرون.

آن موقع دیگر نه از آن دوست و پیشنهادش توی زندگی ام اثری بود و نه پرونده قابل قبولی داشتم برای پناهندگی. دادگاهم تمام شده بود و هیچ چیز تهدیدم نمی کرد. از طرفی وقتی متعلق به طبقه پایین شهری یک کشور جهان سوم باشی، نمی توانی هر وقت که خواستی چمدانت را ببندی و بار قاطر آرزوهای نونوارت کنی و بزنی بیرون. باید شعبده بازی کنی. گرفتن ویزا به این راحتی ها نیست. یک سال تمام، تمام راههای بیرون زدن را زیر و رو کردم. مهاجرت به عنوان نیروی متخصص وقت می برد و از آن مهمتر، راضی کردن وکلای حریص مهاجرتی و دلالهای داخلی شان پول می خواست که من نداشتم. هدف کانادا بود، به هر شکل ممکن. هدیه، آن روزها داشت کارهای آخرش را می کرد برای آمریکا. یک روز زنگ زد که انجمن پرستاران ایران – عنوان کاملش را یادم نیست – آدم می فرستد کانادا به عنوان پرستار. اولین سرنخ همان بود.

چند نفری را دیدم. می بایست پرستار باشی که من نبودم. اما راههایی بود. وقت گذاشتم و پول. سابقه کارش جور شد و “آیلس” را هم گرفتم و درست در آخرین روزها، مدرک پرستاری سفارشی خورد به دیوار. تمام زحماتم به فاک فنا رفته بود.
همان روزها بود که مهران و طلیعه به سرشان زد که یک بعد از ظهر وقتی داشتند پیاده خیابان طالقانی را گز می کردند، یک سری هم به من بزنند توی دفتر روزنامه. طلیعه آن روزها داشت آماده می شد برود چین و مهران هم منتظر ویزای “ورک و هالیدی” استرالیا بود. مهران آن روز پیشنهاد استرالیا را داد که بابت این کارش همیشه سپاسگذارش هستم. پول زیادی نمی خواست و سه – چهار ماه هم بیشتر طول نمی کشید. نقشه این بود که بیایم اینجا و تمام آن کارهایی را که می خواهم توی ایران انجام دهم، همین جا “استاد” کنم. منطقی بود. اول اینکه از خاک ایران خارج می شدم، و دوم اینکه پولی را که باید به دلار می پرداختم، به دلار هم در می آوردم. هیچ کاری اینجا منتظرم نبود. باید توی تاریکی می پریدم و پریدم.

افتادم دنبال کارها. آزاد کردن مدرک و ترجمه و قس علی هذا! ویزایی که قرار بود سه ماهه بیاید، برای من نزدیک به شش ماه طول کشید. زمانی که مهران پیشنهاد استرالیا را داد، تازه داشت رابطه ام با دختری از سرزمین رویاها شکل می گرفت. هیچ چیز جدی نبود هنوز. هر دو می دانستیم که من رفتنی ام. اما تا کارها جور شود و ویزا بیاید، همه چیز عوض شده بود. هزینه دیگری هم باید می دادم که دادم. گفتنش سخت است، ولی قلبم را هم گذاشتم همانجا و زدم بیرون به این امید که بیاید، هرچند گفته بود نمی آید که نیامد.

دو سال قبل، در یک چنین روزی پایم را گذاشتم روی خاک استرالیا. تنها، وحشتزده و خالی. نمی دانم اگر مهران نمی آمد فرودگاه دنبالم، چه می کردم با آن روحیه خراب و بضاعت مالی کم. تمام وسایلم، به استثنای یک کیف پر از کتاب و وسایل شخصی، جا مانده بود توی فرودگاه بانکوک. با مهران رفتیم خانه غفور. راجع به غفور و اینکه که بود و چه شد، نوشته ام قبلا. دقیقا یک سال قبل.

آدمهایی را که دیدیم روزهای اول، وحشتزده مان کردند بیشتر، و حاتم بیشتر از همه. کرد بود و همان بیست – سی سال پیش، دبیرشاخه جوانان نمی دانم کدام حزب دست چپی کردستان. او هم مثل خیلی های دیگر توی آن سالهای سیاه، جانش را برداشته بود و زده بود بیرون از خاک آرزوهای مرده. با سواد بود و موسیقی می دانست. پای حرفش که می نشستی، حظ می کردی حتی اگر مثل ما بی خانمان و یک لنگه پا مانده بودی تو مملکت غربت. اینجا نقاشی ساختمان می کرد. آدمی که اگر چرخ روزگار جور دیگری چرخیده بود می توانست برای خودش کسی باشد، شده بود نقاش ساختمان. نمی دانم، شاید مسکن افیون، برای همین اینجا اینقدر رایج است بین ایرانی ها، که کمک می کند یادشان برود درد هرز رفتن را!

ما نیامده بودیم نقاش شویم. حالا که پریده بودیم، باید روی پا می آمدیم پایین. اما قبل از آن می بایست زنده بمانیم اینجا. چاره ای نبود جز اینکه بچسبم به اولین پیشنهاد کاری که داشتم: نقاشی ساختمان! همان هفته دوم رفتم سر کار. سمباده می زدم به در و دیوار. هدف اول ماندن بود. باید می ماندیم اول، تا بعد بیافتیم دنبال سر در آوردن توی جامعه ای که جامعه ما نبود. روزهای سختی بودند آن روزها. مفصل نوشته ام قبلا. هر جور بود گذراندیمش دوتایی با مهران. اما در تمام آن روزها، روزهای نقاشی و و بعد هم کار در سردخانه، روزهای لنگ در هوایی و بلاتکلیفی، روزهای چشم به راه نامه های اداره مهاجرت بودن، از یک چیز مطمئن بودم: من نیامده بودم که برگردم. این شد که تئوری “پاندول میمون” را ساختم: من اینجا می مانم، حتی اگر مجبور شوم به پاندول میمون آویزان شوم، و ماندم.

حول و حوش اولین سالگرد ورودم به استرالیا بود که اقامت را دادند بالاخره. سنگر اول فتح شده بود. تازه آن وقت که خیالم از ماندن راحت شد، شروع کردم مثل جانوری که می اندازندش توی یک محیط جدید، به پوزه انداختن و بو کشیدن دور و برم. می خواستم عضوی از این جامعه شوم. نه عضوی از جامعه ایرانیان استرالیا، که عضوی از جامعه استرالیا. فتح این دومین سنگر، حتی از اولی هم سخت تر بود. باید دوباره از اول شروع می کردم. بی خیال هرآنچه که بودم و هرآنچه که کرده ام. شروع کردم. از اول. چاره دیگری نبود. در این میان خیلی ها کمکمان کردند و می کنند، هر آنچه از دستشان بر بیاید. آنهایی که پیش از ما آمده اند و مثل ما سختی هایش را گذرانده اند و حالا، هر کاری می کنند که این راه، هموارتر شود برای تازه واردها. مدیون همه شان هستم.

حالا باز هم اول آگوست شده است. من هنوز هیچ چیز نشده ام اینجا، اما به قول اینها “I’m on track” . هنوز هم نقاشی می کنم گاه گاهی، اما درس هم می خوانم. کورس گرافیک، هرچند سخت و روحیه کش، ولی راهی است برای فتح سنگر دوم.
برای آدمی مثل من جنگیدن آسان نیست. رقابت ما از یک جا شروع نمی شود هیچ وقت. یادش بخیر استاد منتظر قائم و بحث آزادی و برابری! ما رقابتمان را از یک جا شروع نمی کنیم. خیلی از ما، باید سالها بدویم تا تازه برسیم به جایی که رقبایمان مسابقه را شروع کرده اند. ما می دانیم که شاید هرگز به نفرات جلویی نرسیم، ولی ما همان دیوانه هایی هستیم که دویدن را انتخاب کرده ایم. این به آن معنی نیست که نخواهیم برید، نخواهیم ماند و خسته نخواهیم شد. ما فقط تصمیم گرفتیم که به جای ایستادن، بدویم. توی این دویدن، ممکن است همان جایی را هم که داشته ای از دست بدهی، بی آنکه جای جدیدی به دست بیاوری. ولی این شرطی است که قبول کرده ای قبل از شروع مسابقه.